Sağlık Bekçileri

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİN (İSG) TEMELLERİ

1. İSG’nin Tanımı

İş Sağlığı ve Güvenliği; çalışanların işyerinde sağlıklı ve güvenli bir ortamda çalışmasını sağlamak, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek için yapılan tüm bilimsel, teknik ve idari çalışmalardır.

2. İSG’nin Temel Amaçları

1.İş kazalarını azaltmak

2.Meslek hastalıklarını önlemek

3.Çalışan sağlığını korumak

4.Üretim kalitesini ve verimliliği artırmak

5.Güvenli bir çalışma kültürü oluşturmak

3. İSG’nin Temel İlkeleri

1. Önleme İlkesi:

Tehlike ortaya çıkmadan müdahale etmek en etkili yoldur.

2. Risk Değerlendirmesi:

İşyerindeki riskler belirlenir, analiz edilir ve kontrol altına alınır.

3. Çalışan Eğitimi:

Çalışanların güvenli çalışma yöntemlerini öğrenmesi zorunludur.

4. Katılımcılık İlkesi:

Çalışanlar, yöneticiler ve uzmanlar birlikte hareket eder.

5. Sürekli İyileştirme:

İSG uygulamaları düzenli olarak gözden geçirilir ve geliştirilir.

4. Temel Kavramlar

Tehlike: Zarar verebilecek durum veya madde

Risk: Tehlikenin gerçekleşme olasılığı

Kaza: Önceden öngörülmeyen olay

Meslek Hastalığı: İş nedeniyle zaman içinde gelişen hastalık

5. İSG Kanunu ve Yasal Gereklilikler (Türkiye)

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

İşverenin temel sorumlulukları:

1.Risk değerlendirmesi yapmak

2.Eğitim vermek

3.Gerekli ekipmanları sağlamak

Çalışanın sorumlulukları:

1.İşverenin güvenlik kurallarına uymak

2.Ekipmanları doğru kullanmak

6. Kişisel Koruyucu Donanımlar (KKD)

1.Baret

2.Eldiven

3.Kulaklık

4.Çelik burunlu ayakkabı

5.Gözlük

6.Maske

7. İş Kazası Nedenleri

İnsani nedenler: Dikkatsizlik, eğitim eksikliği

Teknik nedenler: Makine arızaları

Çevresel nedenler: Zemin kayganlığı, yetersiz ışık

İdari nedenler: Yetersiz denetim, organizasyon hatası

8. İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü

Çalışanların “önce güvenlik” bilincine sahip olması

İşyerinde açık iletişim

Kazaları raporlamanın teşvik edilmesi

Sıfır kaza hedefinin benimsenmesi

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ MEVZUATININ GENEL ÇERÇEVESİ

1. Mevzuatın Amacı

İş sağlığı ve güvenliği mevzuatının temel hedefi; çalışanları iş kazalarından, meslek hastalıklarından ve işyeri kaynaklı her türlü riskten korumaktır.

Ayrıca işyerinde güvenli, sağlıklı ve sürdürülebilir bir çalışma ortamı oluşturmayı amaçlar.

2. İSG Mevzuatının Ana Kaynakları

a) 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Temel Kanun)

Türkiye’deki tüm İSG düzenlemelerinin temelini oluşturur.

Bu kanunla birlikte:

İşveren ve çalışan sorumlulukları belirlenmiştir.

Risk değerlendirmesi zorunlu hale gelmiştir.

İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme şartı getirilmiştir.

Çalışanların eğitimi zorunlu olmuştur.

b) İş Kanunu (4857)

Çalışma koşulları, iş süreleri, çalışma düzeni ve işveren–çalışan ilişkilerinin genel çerçevesini belirler.

İSG ile ilgili bazı maddeler bu kanunda da desteklenir.

c) Yönetmelikler ve Tebliğler

6331 sayılı kanunu tamamlayan çok sayıda yönetmelik vardır.

En önemli olanlar:

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

Kişisel Koruyucu Donanımlar Yönetmeliği

Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği

Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik

Çalışanların İSG Eğitimleri Yönetmeliği

İşyerlerinde Acil Durum Planları, Yangınla Mücadele Yönetmeliği

Patlamadan Korunma Dokümanı Yönetmeliği

Sağlık Gözetimi Yönetmeliği

İşçi Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü (tarihsel olarak önemli)

d) Uluslararası Kaynaklar

Türkiye, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) sözleşmelerine bağlıdır.

Önemli ILO sözleşmeleri:

155 No’lu İş Sağlığı ve Güvenliği Sözleşmesi

161 No’lu İşyeri Sağlık Hizmetleri Sözleşmesi

187 No’lu İSG Geliştirme Çerçeve Sözleşmesi

Bu sözleşmeler ülkelerin İSG standartlarını yükseltmeyi amaçlar.

3. Mevzuata Göre İşveren Yükümlülükleri

1. Risk değerlendirmesi yapmak

2. Çalışanlara İSG eğitimi vermek

3. Kişisel koruyucu donanım sağlamak

4. Acil durum planı hazırlamak

5. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmek

6. Kaza ve tehlikeli olayları kayıt altına almak ve Bakanlığa bildirmek

7. Çalışma ortamı gözetimi yapmak

8. Güvenli ekipman ve uygun çalışma ortamı sağlamak

4. Mevzuata Göre Çalışanın Sorumlulukları

İşverenin belirlediği güvenlik kurallarına uymak

KKD’leri kullanmak

Tehlikeli durumları amire bildirmek

Kendi ve arkadaşlarının güvenliğini tehlikeye atacak davranışlardan kaçınmak

5. İSG Kurulları (50’den Fazla Çalışanı Olan İşyerlerinde)

Büyük işyerlerinde “İSG Kurulu” oluşturulması zorunludur.

Bu kurul:

İş kazalarını değerlendirir

İSG planlarını hazırlar

Düzenli denetim yapar

Çalışanların önerilerini toplar

6. Yaptırımlar ve Cezalar

Mevzuata uyulmaması durumunda işverene uygulanabilecek yaptırımlar:

İdari para cezaları

Faaliyetin durdurulması

Ağır ihmal durumlarında adli süreç

İş kazasında tazminat yükümlülüğü

Cezalar özellikle:

Risk değerlendirmesi yapılmaması

Uzman/hekim bulundurmama

Eğitim eksikliği

KKD vermeme

gibi durumlarda uygulanmaktadır.

7. Genel Değerlendirme

İSG mevzuatı, hem çalışanların güvenliğini sağlayan hem de işverenlerin sistemli ve güvenli üretim yapmasına yardım eden kapsamlı bir yapıdır.

Amaç; sıfır kaza, sıfır risk yaklaşımını işyerlerinde standart hale getirmektir.